Historia

Zarząd Dróg Wojewódzkich w Bydgoszczy funkcjonuje od 1999 roku. Jest jednostką, która powstała z przekształcenia Dyrekcji Okręgowej Dróg Publicznych w Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad oraz zarządy dróg wojewódzkich. Drogi, którymi zarządzamy mają jednak znacznie dłuższą historię. 

Czy wiesz, że …

 

 

- DW nr 245 w Chełmnie do 1945 roku stanowiła jedną z ważniejszych dróg na terenie Pomorza. Dopiero po  wybudowaniu mostu na Wiśle straciła swoje komunikacyjne znaczenie. Wcześniej stanowiła dojazd do przeprawy promowej. Dziś fragment tej drogi na prawym brzegu Wisły stanowi jedynie dojazd do wałów przeciwpowodziowych i ogródków działkowych. Nawierzchnia drogi (ulica Powiśle) wykonana jest z kamiennej kostki. Południową krawędź jezdni wyznaczają kamienne krawężniki.
01 Fragment DW nr 245 jesienią. Droga w przeszłości prowadziła do ważnej przeprawy promowej na Wiśle

02 Fragment niemieckiej mapy z 1906 roku z zaznaczoną przeprawą promową

03 Przeprawa po Chełmnem widnieje też na starszych mapach z końca XIX wieku

- Na DW nr 247 pomiędzy Szubinem, a Kcynią zachował się drogowskaz, pochodzący prawdopodobnie z XIX wieku. Wskazywał on kierunek i odległości do obu miast, które wówczas nosiły nazwy Schubin i Exin. Zabytek został odnaleziony w czasie przebudowy drogi sfinansowanej z Regionalnego Programu Operacyjnego województwa kujawsko-pomorskiego i ponownie ustawiony w historycznym miejscu. Niestety ze względów bezpieczeństwa umieszczony został poniżej nasypu, którym biegnie droga, przez co łatwo go przeoczyć podróżując tą trasą.

04 XIX-wieczny drogowskaz przy DW nr 247 zachował się w wyjątkowo dobrym stanie

- DW nr 569 łącząca Chełmżę z Grzywną i DK nr 1 to jedna z najstarszych wojewódzkich dróg z twardą nawierzchnią. Na mapach drogowych z lat 30. ubiegłego wieku zaznaczono ten odcinek, jako drogę o twardej nawierzchni. Z całą pewnością bruk na tej trasie, który zachował się w Chełmży liczy jednak znacznie więcej lat. Dlatego w czasie remontu na wniosek konserwatora zabytków oryginalna nawierzchnia została zachowana. DW nr 569 do lat 70. XX wieku stanowiła część traktu łączącego Toruń z Grudziądzem. Jego powstanie datowane jest na pierwszą połowę XIX wieku.

05 Zabytkowy bruk na DW nr 569 podczas przebudowy został zachowany

06 Fragment mapy WIG z 1946 roku. Oliwkowym kolorem zaznaczono drogi o nawierzchni z kostki lub klinkieru.

- Na DW nr 189 w Dorotowie w okresie międzywojennym funkcjonowało przejście graniczne pomiędzy Polską i Niemcami. Obok równolegle do szosy biegła linia kolejowa łącząca Więcbork ze Złotowem. Obecnie wieś Dorotowo to najbardziej wysunięta na zachód miejscowość naszego województwa. Mostem nad Łobżonką administruje Wielkopolski Zarząd Dróg Wojewódzkich
07 Dziś granica między województwami. Przed 1939 granica między Polską i Niemcami

08 Na zachodnim brzegu Łobżonki do 1939 roku istniała izba celna

09 Budynek zachował się do dziś. Niewielu kierowców wie jaką pełnił funkcję

10 Wzdłuż obecnej DW nr 189 biegła też linia kolejowa Więcbork - Złotów

- DW nr 214 to niedokończona trasa szybkiego ruchu mająca połączyć pod koniec lat 30. XX wieku Bydgoszcz z Gdynią z pominięciem terenu Wolnego Miasta Gdańska. Betonową jezdnię z szerokim pasem drogowym, omijającą miejscowości można porównać do dzisiejszych autostrad. Ostatecznie do wybuchu wojny powstały dwa krótkie odcinki, które połączono ze sobą już w czasie okupacji. W ten sposób powstało wyjątkowo dobre połączenie Warlubia i Skórcza. Na dalszych odcinkach prowadzone były prace ziemne, których nigdy nie zakończono. Ich rezultaty widać jeszcze na zdjęciach satelitarnych lub mapach topograficznych. Na trasie zachowały się także oryginalne przepusty soczewkowe z 1938 roku. Droga do lat 80. XX wieku była zaliczano do najwyższej kategorii dróg pierwszego rzędu, wówczas była oznakowywana nr 294. Taki sam status posiadała obecna DW nr 560 łącząca Brodnicę, Rypin i Sierpc. Ta trasa była wcześniej oznakowywana nr 170. Na niewielkiej rzeczce Pissa pod Osiekiem przebiegała granica między zaborem pruskim i rosyjskim. Droga została gruntownie zmodernizowana w latach 2010-2011 dzięki funduszom unijnym.
11 DW nr 214 Warlubie Skórcz to niedokończona trasa szybkiego ruchu. Długa prosta, łagodne łuki a pod asfaltem beton

12 Fragment mapy PPWK z 1984 roku z zaznaczaną trasą nr 294. Dziś to DW nr 214

13 Trasa nr 294 prowadziła z Warlubia do Ustki. Obecną DW nr 214 można dojechać do Łeby

- Do najstarszych obiektów drogowych zaliczane są przede wszystkim przepusty i niewielkie mosty. Wiele z nich powstało w XIX wieku i mimo swoich ponad 100 lat dzięki odpowiedniej konserwacji nadal służy kierowcom i pieszym. Na takim obiekcie w Trzęsaczu na DW nr 256 można zobaczyć tabliczkę z zaznaczonym poziomem powodzi z 26 marca 1888 roku. 
14 Piękno przepustu trudno dostrzec jadąc samochodem

15 Na przepuście wmurowano tabliczkę ze stanem wody z 28 marca 1888 roku

- Wiele dróg wojewódzkich łączy tereny rozcięte w XIX wieku granicą prusko-rosyjską. Jeszcze kilkanaście lat temu różnice w wyglądzie tych dróg było dość łatwo dostrzec. Na terenie pod zaborem pruskim drogi bardzo często obsadzano rzędami drzew. Miało to utrudnić między innymi śledzenie ruchów wojsk i zacieniać jezdnie. Z kolei na terenie zaboru rosyjskiego drzewa rosły dość przypadkowo. Historyczną granicę przecinają między innymi obecne DW nr 560 w Osieku, DW nr 534 w Golubiu-Dobrzyniu (most na Drwęcy), DW nr 569 w Elgiszewie, DW nr 258 w Silnie, DW nr 250 w Starym Rożnie, DW nr 252 pod Zakrzewem. Dziś po przebudowach dróg (min DW nr 560 i DW nr 252) zdecydowanie trudniej doszukać się starych granic. Wiele drzew rosnących tuż przy krawędzi jezdni oraz schorowanych usunięto. 
16 Przepust na rzeczce Pissa. W XIX wieku przebiegała tu granica

17 Fragment niemieckiej mapy z XIX wieku z granicą zaznaczoną w okolicy Służewa i Aleksandrowa Kujawskiego

- Do czasu budowy DK nr 1 pomiędzy Toruniem i Włocławkiem w latach 40. XX wieku główną arterią łącząca oba miasta była DK nr 250 oraz fragment DW nr 266 pomiędzy Służewem i Starą Wsią. Obecnie to jedna z nielicznych dróg w Polsce, gdzie wprowadzone są czasowe zakazy ruchu związane z ćwiczeniami wojskowymi. Droga biegnie przez poligon artyleryjski.

18 Obecnie DW nr 250 często jest zamykana, gdyż przebiega przez poligon

19 Fragment mapy Towarzystwa Automobilistów Królestwa Polskiego z 1910 roku. Służewo łączyła z Włocławkiem ważna droga

- Przed wojną tylko kilka obecnych wojewódzkich miało bite nawierzchnie i znajdowało się w bardzo dobrym stanie. Do takich dróg zaliczano obecne DW nr 241 z Tucholi przez Sępólno, Nakło do Kcyni, DW nr 251 ze Żnina do Inowrocławia, DW nr 534 z Grudziądza do Radzynia, DW nr 543 z Radzynia do Brodnicy, DW nr 560 z Rypina w kierunku Sierpca i DW nr 265 Kowal - Gostynin. Bita nawierzchnia nie zawsze oznaczała jednak bruk, asfalt lub beton. Wiele dróg miało wówczas nawierzchnie tłuczniową

20 Fragment mapy "Polskiego Touring Klubu” z 1938 roku z zaznaczonym stanem dróg. (Linia ciągła – bardzo dobry, linia przerywana -średni, kreski – zły). Na mapie zaznaczono też powstającą drogę Rypin-Lipno

21 Ulica Toruńska w Golubiu Dobrzyniu (DW nr 569) na początku XX wieku. Pocztówka ze zbiorów p. Piotra Wołyńskiego

22 W połowie XX wieku taka nawierzchnia jak w Chełmży na DW nr 589 była wciąż powodem do dumy

- Z map wydawanych tuż po zakończeniu II wojny światowej wynika, że asfaltową nawierzchnię w tym czasie na pewno miały DW nr 241 z Sępólna do Nakła, DW nr 240 z Tucholi do Silna oraz odcinek Bysław-Świecie, DW nr 534 Grudziądz-Wąbrzeźno, DW nr 543 Radzyń-Brodnica, DW nr 560 Osiek-Urszulewo. Obecna DW nr 569 w Chełmży wyłożona była kamienną kostką. Taka nawierzchnia ciągnęła się do samego Torunia.
23 Fragment mapy WIG z 1946 roku z zaznaczonym stanem nawierzchni. Kolor czerwony to nawierzchnia prasowana (beton lub asfalt), oliwkowy - układana (kostka kamienna lub klinkier), zielony – ubijana (tłuczeń lub bruk). Linie ciągłe symbolizują stan dobry, przerywane stan średni, kreski stan zły

- W latach 1952-75 drogami w regionie zarządzał Wojewódzki Zarząd Dróg Publicznych w Bydgoszczy. W 1952 roku na mocy uchwały Rady Ministrów utworzonych zostało również 8 Rejonów Eksploatacji Dróg Publicznych podległych bezpośrednio zarządowi. W 1975 roku jego funkcję przejęła Dyrekcja Okręgowa Dróg Publicznych w Bydgoszczy. Objęła ona swoim zakresem działania obszary województw: bydgoskiego, toruńskiego i włocławskiego.

24 Budowa drogi z Lisewa do Wąbrzeźna w 1956 roku. Zdjęcie ze zbiorów p. Macieja Gauży

- na koniec 1938 roku w województwie Pomorskim które obejmowało Bydgoszcz i Toruń wraz z tzw. korytarzem do Bałtyku zarejestrowanych było 4831 pojazdów mechanicznych. W tej liczbie mieściło się ponad 2124 pojazdów osobowych, 897 ciężarówek i 1158 motocykli.

- W okresie międzywojennym zbudowano DW nr 246 pomiędzy Szubinem i Łabiszynem, DW nr 557 Lipno-Rypin, DW nr 252 Zakrzewo-Brzezie, DW nr 243 Koronowo-Wierzchucin, DW nr 246 Złotniki-Gniewkowo, DW nr 569 Rypin-Mława, DW nr 250 Toruń-Służewo DW nr 541 Dobrzyń nad Wisłą – Sierpc i DW nr 562 Szpetal-Dobrzyń nad Wisłą. Po wojnie modernizowano przede wszystkim istniejące drogi. Wybudowano też od podstaw kilka nowych dróg między innymi obecną DW nr 265 pomiędzy Brześciem i Kowalem oraz DW 569 z Dobrzejewic do Golubia- Dobrzynia. Do lat 80. XX wieku na tej ostatniej w Elgiszewie istniała jedynie kładka nad Drwęcą. W latach powojennych wiele dróg wyprowadzono również ze ścisłego centrum miast. W ten sposób zbudowano ulice pozwalające omijać rynki w Golubiu-Dobrzyniu, Brodnicy, Barcinie, Łabiszynie i Tucholi. Dziś samorządy wspólnie z województwem inwestują w obwodnice. Do tej pory na ciągu tras wojewódzkich powstały obejścia: Wąbrzeźna (2006 rok – DW nr 534), Chełmna (2011 rok- DW nr 550) i Brodnicy (2010 rok- alternatywa dla DW nr 560). W trakcie budowy są obwodnice Mroczy (DW nr 241) i Mogilna (DW nr 254). Analizowane są możliwości budowy obwodnic Chełmży (DW nr 551), Nakła (DW nr 241) oraz Tucholi (DW nr 240)
25 Budowa nowego mostu w Golubiu-Dobrzyniu na DW nr 534, który pozwolił wyprowadzić główny ruch samochodowy z rynku miasteczka. Zdjęcie ze zbiorów p. Piotra Wołyńskiego

- Większość maszyn związanych z historią budowy i utrzymania dróg na Kujawach i Pomorzu została zgromadzona w Ciechocinku. Pracowały one zarówno na obecnych drogach krajowych jak i wojewódzkich. W skansenie GDDKiA przy ul. Zytniej 16 znajduje się kilka wyjątkowo cennych eksponatów. To między innymi walce drogowe firmy „Marshall Sons &Co” i „Cegielskiego” oraz skrapiarka firmy „Albrecht Reiser”

fot1fot2fot3fot4fot5

- W skansenie zgromadzonych zostało także kilka słupów milowych, słupków hektometrowych, barier i kamieni oznaczających miejscowości, które używano do przełomu XIX i XX wieku.

fot11fot12fot13fot14fot15

- W Toruniu, w Izbie Tradycji Bydgoskiego Oddziału GDDKiA znajduje się bogaty zbiór fotografii i dokumentów związanych z budową dróg, także wojewódzkich. Wśród nich między innymi zdjęcia z budowy mostów w miejscowościach Rudzki Most, Woziwoda, odśnieżania dróg, budowy i remontów dróg.

fot10fot6fot7fot8fot9

 

 

RPO W KP